Maatwerk bieden

Waarom maatwerk bieden?

Het nauwkeurig afstemmen van onderwijsstrategieën op het niveau van leerlingen is de meest uitdagende stap binnen opbrengstgericht werken; het gaat om de vraag wat de beste benadering is als bepaalde doelen (nog) niet beheerst worden. Omdat het te complex is om elke individuele leerling op maat te bedienen, wordt aanbevolen om twee routes aan te bieden om het onderwijs zo goed mogelijk af te stemmen op de leerlingen. Er zijn verschillende manieren om leerlingen op maat te bedienen:

1. Verschillende routes naar hetzelfde doel.

De leerlingen worden ingedeeld in twee categorieën, die elk via een eigen weg naar hetzelfde doel worden geleid. Belangrijk is dat alle leeractiviteiten aansluiten bij de gestelde leerdoelen.

  • Basisroute
    Leerlingen die moeite hebben met het vak werken aan de leerinhouden zij nodig hebben om de toets succesvol te kunnen maken via de (basis)opdrachten uit het boek en krijgen, zo nodig, extra uitleg.
  • Verrijkende route
    Leerlingen die geen of weinig problemen hebben met het vak geschiedenis maken slechts een deel van de basisopdrachten of slaan die geheel over. Aanvullend of in de plaats van de basisopdrachten maken deze leerlingen andere, meer eisende opdrachten. Ook deze opdrachten moeten leerlingen uiteraard voorbereiden op de toets. Deze leerlingen krijgen alleen extra uitleg als zij daar zelf naar vragen.

2. Zelfde opdracht maar verschillende opbrengsten

Alle leerlingen krijgen dezelfde opdracht(en) die zo open mogelijk zijn geformuleerd. Leerlingen maken de opdrachten ieder op hun eigen niveau.

Klassenmanagement
Maatwerk vergt meer dan alleen het toewijzen van leerlingen aan een bepaalde route. Het vergt ook een bepaalde organisatie in de klas. Er zijn verschillende modellen om maatwerk te organiseren. Ongeacht het model geldt dat sommige leerlingen uitgestelde aandacht en feedback krijgen. Daarvoor is het belangrijk om duidelijke afspraken te maken wat betreft hulp vragen, met een medeleerling overleggen, materiaal pakken, ander werk doen, rustig werken. Er zijn verschillende modellen die u kunt hanteren:

  • Model 1: Start met gezamenlijke instructie, daarna verlengde instructie
  • Model 2: Direct zelfstandig aan de slag
  • Model 3: Start met gezamenlijke instructie, daarna zelfstandig aan de slag

3. Een uitgebreid differentiatie model

Een van de geschiedenisdocenten van Mavo Roermond is al een aantal jaren bezig een model voor gepersonaliseerd leren te ontwikkelen. Een beschrijving hiervan vindt u op deze website.
In onderstaande tabel staan documenten (punt 1 tot en met 7) die bovenstaande nader uitwerken, bijvoorbeeld voorbeelden die aansluiten bij leerdoelen bij het onderwerp 'De opstand van de Nederlanden tegen Spanje.
Bij punt 8 zijn voorbeeldopdrachten te vinden om meer maatwerk te bieden.

1. Model differentiëren met De OpstandEen voorbeeld van het differentiëren in twee routes met De Opstand
2. Opstand 1 Oorzaken en gevolgen van de BeeldenstormEen opdracht waarin leerlingen, ieder op hun eigen niveau, aan de hand van bronnen op zoek gaan naar oorzaken en gevolgen van de Beeldenstorm.
3. Opstand 2 DiamantIn deze opdracht beoordelen leerlingen het relatieve belang van personen en gebeurtenissen voor de opstand van de Nederlanden tegen Spanje.
4. Opstand 3 LevenslijnEen levenslijn is een bijzondere vorm van een tijdbalk of beter gezegd, het is een combinatie van een tijdbalk en een grafiek. Leerlingen verplaatsen zich in zowel Filips II als Willem van Oranje en beoordelen hoe zij dachten over belangrijke gebeurtenissen ten tijde van de Opstand.
5. Opstand 4 StandplaatsgebondenheidIn deze opdracht verplaatsen leerlingen zich in de houding van Willem van Oranje met betrekking tot het protestantisme en het katholicisme, een houding die sterk gekenmerkt werd door de tijdgeest.
6. De invloed van keuzes kunnen maken op motivatieEen beschrijving van een onderzoekje op Mavo Riermond naar de invloed die het kunnen kiezen uit opdrachten heeft op de motivatie van leerlingen.
7. Voorbeeldopdrachten om maatwerk te bieden, afkomstig van SLO websitesOp de website Talentstimuleren staan opdrachten die in het bijzonder geschikt zijn voor leerlingen in de verrijkende route.
Op de website Hogere denkvaardigheden staan opdrachten die te maken hebben met o.a. kritisch leren denken, creatief zijn of probleemoplossen. Deze opdrachten kunnen in de verschillende routes gebruikt worden.