Doelen stellen

Waarom doelen vaststellen?
Doelen stellen is noodzakelijk omdat daarmee duidelijk wordt waar leerlingen naar toe werken. Zo kunt u bewustere keuzes maken in leerinhouden (leerstof) en bijvoorbeeld in wanneer u wel of niet de lesmethode volgt. Er kan onderscheid gemaakt worden tussen doelen in termen van onderwijsaanbod (welke leerstof moet leerlingen worden aangeboden) en doelen in termen van beheersing door leerlingen (wat moeten leerlingen aan het einde kennen en kunnen). Daarnaast is er een onderscheid tussen:

  • Lesdoelen (uit de methode) van een hoofdstuk, les of enkele lessen;
  • Lange termijndoelen (kerndoelen, tussendoelen en referentieniveaus).

Belangrijk is dat de verschillende lessen die in de loop van de onderbouw worden gegeven, bijdragen aan de lange termijn doelen. Zorg ervoor dat leerlingen op de hoogte zijn van de lesdoelen zodat zij aan de start van een nieuw leerstofonderdeel weten waar zij aan werken.

Hoe stel ik doelen vast?
Lesdoelen kunt u vaststellen aan de hand van de methode. Sommige methoden beschrijven lesdoelen of bieden via inhoudsbeschrijvingen input voor het formuleren ervan. Voor enkele voorbeelddoelen uit methodes of suggesties bij het formuleren van lesdoelen, kunt u instrument 1 t/m 3 uit onderstaande tabel raadplegen. De voorbeelden bij instrument 3 zijn samen met docenten ontwikkeld.
U kunt de lesdoelen vergelijken met de kerndoelen, tussendoelen of referentieniveaus taal. Door deze overkoepelende doelen ontstaat een beeld van waar de leerling naar toewerkt. In de laatste vijf instrumenten vindt u de kerndoelen, tussendoelen en eindtermen.

1. Formuleren leerdoelenHandreiking voor formuleren van leerdoelen.
2. Werkwijze doelen vaststellenTwee manieren om doelen vast te stellen voor het starten van maatwerk aan de hand van een methode.
3. Voorbeeld van doelen formuleren in termen van beheersingsniveauDoelen bij Verbranden en warmtetransport uit de methode Explora, leerjaar 1, niveau  bb, versie 6, hoofdstuk 5.1 en 5.2. De doelen van dit hoofdstuk zijn vergeleken met de tussendoelen voor natuurkunde.
Doelen bij Elektriciteit uit de methode Nu voor straks (nask) vmbo kgt, hoofdstuk 7 Het leerstofoverzicht van dit hoofdstuk is vergeleken met de tussendoelen voor natuurkunde.
4. KerndoelenKerndoelen beschrijven in termen van onderwijsaanbod wat de leerling in de onderbouw aangeboden moet krijgen (wettelijk verplicht). De link verwijst naar de kerndoelen.
5a. Tussendoelen vmboTussendoelen beschrijven welke kennis en vaardigheden een leerling nodig heeft om goed voorbereid te zijn op de bovenbouw, of om een vak juist af te sluiten in de onderbouw. De link verwijst naar de tussendoelen voor vmbo
5b. Eindtermen vmbo natuurkundeDe eindtermen voor vmbo beschrijven welke kennis en vaardigheden een leerling moet laten zien bij het examen biologie voor vmbo. Deze eindtermen kunt u inzetten om verrijkingsstof te bepalen in de verrijkende route, omdat de eindtermen richting geven aan de doelen die u kunt stellen in de verrijkende route.

vmbo
gt

vmbo
k

vmbo
b

6a. Tussendoelen havo/vwoTussendoelen beschrijven welke kennis en vaardigheden een leerling nodig heeft om goed voorbereid te zijn op de bovenbouw, of om een vak juist af te sluiten in de onderbouw. De link verwijst naar de tussendoelen voor havo-vwo.
6b. Eindtermen havo-vwo natuurkundeDe eindtermen voor havo en vwo beschrijven welke kennis en vaardigheden een leerling moet laten zien bij het examen biologie voor havo en vwo. Deze eindtermen kunt u inzetten om verrijkingsstof te bepalen, omdat de eindtermen richting geven aan de doelen die u kunt stellen in de verrijkende route.
U kunt het tabblad Doelen stellen uit de Exceltool gebruiken om de doelen vast te leggen.